આજ 1 એપ્રિલ છે. નવા નાણાકીય વર્ષની શરૂઆત કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર મોંઘા થવાથી થઈ છે. સરકારી તેલ કંપનીઓએ તેના ભાવ 218 રૂપિયા સુધી વધારી દીધા છે.
આ ઉપરાંત હવે રેલ ટિકિટ 8 કલાક પહેલા સુધી જ કેન્સલ કરી શકાશે. આજથી ફાસ્ટેગ, ટોલ ટેક્સની સાથે ઇનકમ ટેક્સ સંબંધિત નિયમો સહિત કુલ 15 ફેરફારો થઈ રહ્યા છે.
કેટેગરી 1: રસોઈ અને મુસાફરી
1. કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹218 મોંઘો
ફેરફાર: તેલ કંપનીઓએ કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર ₹218 સુધી મોંઘો કર્યો છે. ચેન્નઈમાં તે સૌથી મોંઘો 2246.50 રૂપિયામાં મળશે. દિલ્હીમાં તેની કિંમત ₹2078.50 થઈ ગઈ છે.
અસર: કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવ વધવાથી રેસ્ટોરન્ટ માલિકોનો ખર્ચ વધશે. આવી સ્થિતિમાં તેઓ ચા, નાસ્તો અને થાળી મોંઘા કરી શકે છે. લગ્નોની કેટરિંગ પણ મોંઘી થઈ શકે છે.
ઘરેલુ સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર નહીં
2. રેલ ટિકિટ 8 કલાક પહેલાં સુધી જ રદ થશે
ફેરફાર: ટ્રેન છૂટવાના 8 કલાક પહેલા સુધી ટિકિટ રદ કરવા પર જ રિફંડ મળશે. પહેલા આ સમય 4 કલાકનો હતો. યાત્રી ટ્રેન છૂટવાના 30 મિનિટ પહેલા સુધી બોર્ડિંગ સ્ટેશન પણ બદલી શકશે.
અસર: સમયસર ટિકિટ કેન્સલ ન કરી શકવા પર પૈસાનું નુકસાન થશે. રિફંડના નિયમોને કડક કરવાથી સામાન્ય યાત્રીઓને કન્ફર્મ ટિકિટ મળવાની સંભાવના વધશે.
3. ફાસ્ટેગ એન્યુઅલ પાસ
ફેરફાર: આજથી ફાસ્ટેગનો એન્યુઅલ પાસ રિન્યુ કરાવવા પર તમારા વોલેટમાંથી વધુ પૈસા કપાશે. NHAI એ એન્યુઅલ પાસની કિંમતોમાં 2.5% નો વધારો કર્યો છે.
અસર: વાર્ષિક પાસ માટે 3 હજાર રૂપિયાને બદલે 3,075 રૂપિયા ચૂકવવા પડશે. આ પાસ કાર યુઝર્સને દેશભરના 200 ટોલ પ્લાઝા પર રોકાયા વિના મુસાફરી કરવાની સુવિધા આપે છે.
4. ટોલ પર નો-કેશ
ફેરફાર: આજથી તમામ ટોલ પ્લાઝા પર રોકડ વ્યવહાર સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવ્યો છે. ટોલ ટેક્સની ચુકવણી ફક્ત ફાસ્ટેગ અથવા UPI જેવા ડિજિટલ માધ્યમોથી જ થઈ શકશે.
અસર: જો તમારી પાસે ફાસ્ટેગ નથી અથવા તેમાં બેલેન્સ ઓછું છે, તો UPI થી જ ટોલનો વિકલ્પ રહેશે. રોકડનો વિકલ્પ ન હોવાથી મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકો છો.
5. વાહનોની નવી કિંમતો
ફેરફાર: 31 માર્ચ સુધી જૂના સ્ટોક અને જૂની કિંમતો પર ગાડીઓ મળી રહી હતી. આજ 1 એપ્રિલથી કોમર્શિયલ અને પેસેન્જર ગાડીઓના ભાવ 2% થી 3% સુધી વધી ગયા છે.
અસર: જો તમે કાર બુક કરી છે પરંતુ બિલ 31 માર્ચ સુધી કઢાવ્યું નથી, તો હવે વધેલી કિંમત ચૂકવવી પડશે. શોરૂમ પ્રાઇસની સાથે-સાથે રજીસ્ટ્રેશન ચાર્જીસ પણ વધેલા ભાવે લાગશે.
કેટેગરી 2: ટેક્સ, બેન્કિંગ અને બજાર
6. ‘એસેસમેન્ટ યર’ સમાપ્ત, હવે ફક્ત ‘ટેક્સ યર’
ફેરફાર: આજથી નવો ‘ઇનકમ ટેક્સ એક્ટ 2025’ લાગુ થઈ ગયો છે. હવે ફાઇનાન્સિયલ અને એસેસમેન્ટ યરને બદલે માત્ર ‘ટેક્સ યર’ શબ્દનો ઉપયોગ થશે.
અસર: આનાથી ટેક્સપેયર્સ વચ્ચેની મૂંઝવણ દૂર થશે. જો તમે 2024-25માં પૈસા કમાયા હોય, તો જુલાઈ 2025માં તેનો ટેક્સ ભરતા હતા. આને AY 2025-26 કહેવાતું હતું. એક જ કમાણી માટે બે અલગ-અલગ વર્ષોના નામ સાંભળીને મૂંઝવણ થતી હતી.
7. રિવાઇઝ્ડ રિજીમ હેઠળ ફાઇલિંગ
ફેરફાર: વર્ષ 2025માં સરકારે નવી રિજીમના ટેક્સ સ્લેબમાં ફેરફાર કર્યો હતો. આ 1 એપ્રિલ 2025થી લાગુ થઈ ગયો. આ વર્ષે આ ફેરફાર સાથે રિટર્ન ફાઇલ કરી શકશો.
અસર: સેલરીડ પર્સનની કલમ 87A હેઠળ 12.75 લાખ રૂપિયા સુધીની આવક ટેક્સ ફ્રી છે. અન્ય લોકો 12 લાખ સુધીની આવક પર ટેક્સ છૂટ મેળવી શકે છે.
8. ફોર્મ 16ની જગ્યાએ હવે નવું ફોર્મ 130 અને 131
ફેરફાર: TDS કપાતના પુરાવા માટે ફોર્મ 16 અને અન્ય આવક માટે 16A આપવામાં આવતું હતું. હવે આ ફોર્મ્સનું ફોર્મેટ બદલીને ફોર્મ 130 અને ફોર્મ 131 કરી દેવામાં આવ્યું છે.
અસર: જ્યારે જૂન-જુલાઈમાં રિટર્ન ભરશો ત્યારે આ ફોર્મ્સમાં ટેક્સ ગણતરી અને છૂટની વિગતો પહેલા કરતા વધુ વિગતવાર હશે. આનાથી ITR ભરવામાં ભૂલ થવાની શક્યતા ઓછી થશે.
9. HRA ટેક્સ છૂટ લેવાના નિયમો બદલાયા
ફેરફાર: HRA પર ટેક્સ છૂટ લેનારા કર્મચારીઓને હવે ભાડાની રસીદ જમા કરાવવી પડશે. જો વાર્ષિક ભાડું 1 લાખ રૂપિયાથી વધુ હોય, તો મકાનમાલિકનો PAN આપવો ફરજિયાત રહેશે. હવે દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતા અને ચેન્નઈ ઉપરાંત બેંગલુરુ, હૈદરાબાદ, પુણે અને અમદાવાદને પણ 50% ટેક્સ છૂટવાળી કેટેગરીમાં સામેલ કરી લેવામાં આવ્યા છે.
અસર: આ 8 શહેરોમાં રહેતા કર્મચારીઓ હવે પોતાની બેઝિક સેલરીના 50% હિસ્સા પર ટેક્સ છૂટ લઈ શકશે. જ્યારે હવે ટેક્સ વિભાગ રસીદ અને મકાનમાલિકના ટેક્સ રેકોર્ડનું મિલન કરશે. પકડાઈ જવા પર દંડ લાગી શકે છે.
10. PNB ATM કેશ લિમિટ
ફેરફાર: પંજાબ નેશનલ બેંકના ક્લાસિક ડેબિટ કાર્ડથી એક દિવસમાં વધુમાં વધુ ₹25 હજાર ઉપાડી શકાશે. પ્લેટિનમ કાર્ડ માટે આ લિમિટ ₹50 હજાર હશે.
અસર: જો તમારી જરૂરિયાત આનાથી વધુ હોય, તો તમારે બેંક જવું પડશે. ચેકબુક અથવા વિડ્રોલ ફોર્મનો સહારો લેવો પડશે. આ નિર્ણય છેતરપિંડી રોકવા માટે લેવામાં આવ્યો છે.
11. F&O ટ્રેડિંગ પર STT વધ્યો
ફેરફાર: સરકારે બજેટમાં F&O માર્કેટમાં સટ્ટાબાજી ઘટાડવા માટે ટેક્સના દરો વધારવાની જાહેરાત કરી હતી. ફ્યુચર્સના વેચાણ પર હવે 0.02% ને બદલે 0.05% ટેક્સ લાગશે. જ્યારે, ઓપ્શન્સના પ્રીમિયમ પર આ ટેક્સ 0.1% થી વધારીને 0.15% થઈ ગયો છે.
અસર: ઇન્ટ્રાડે અને ફ્રીક્વન્સી ટ્રેડર્સ માટે હવે દરેક ટ્રેડનો ખર્ચ વધી જશે. વધુ ટેક્સ ચૂકવવાથી તેમની નેટ કમાણી ઓછી થઈ જશે. ટ્રેડમાં બ્રેક ઇવન પર આવવામાં પણ સમય લાગશે.
12. સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB) પર નવો ટેક્સ નિયમ
ફેરફાર: હવે ગોલ્ડ બોન્ડની મેચ્યોરિટી પર ટેક્સ છૂટ ફક્ત તેમને જ મળશે, જેમણે તેને સીધા RBI પાસેથી ખરીદ્યા છે. જો તમે શેરબજારમાંથી કોઈ અન્ય રોકાણકાર પાસેથી આ બોન્ડ ખરીદ્યા છે, તો હવે તમારે મેચ્યોરિટી પર મળતા નફા પર ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.
અસર: આનાથી એવા લોકોનો નેટ નફો ઘટી જશે જેઓ બજારમાંથી બોન્ડ ખરીદીને ટેક્સ બચાવતા હતા. હવે મેચ્યોરિટી પર મળતા નફાને ‘કેપિટલ ગેઇન’ ગણવામાં આવશે, જેના પર ટેક્સ કપાત પછી તમારા હાથમાં આવતી રકમ પહેલા કરતા ઘટી જશે.
કેટેગરી 3: અન્ય મોટા ફેરફારો
13. બેઝિક પે CTC ના 50% થવાથી ઇનહેન્ડ સેલરી ઘટશે
ફેરફાર: નવા લેબર કોડ હેઠળ હવે કર્મચારીનો ‘મૂળ પગાર’ તેના કુલ પેકેજ (CTC) ના ઓછામાં ઓછો 50% હોવો જોઈએ. કંપનીઓ ભથ્થાંને 50% થી વધુ રાખી શકશે નહીં.
અસર: આનાથી ઇન-હેન્ડ પગાર ઓછો થઈ શકે છે, કારણ કે મૂળ પગાર વધવાથી PF અને ગ્રેચ્યુઇટીનો હિસ્સો વધી જશે. જોકે, આનો મોટો ફાયદો એ થશે કે તમારું રિટાયરમેન્ટ ફંડ (EPF) અને ગ્રેચ્યુઇટીની રકમ પહેલાં કરતાં વધુ વધી જશે.
14. ફુલ એન્ડ ફાઇનલ સેટલમેન્ટ 2 દિવસમાં થશે
ફેરફાર: અત્યાર સુધી નોકરી છોડવા પર બાકી પૈસા મળવામાં 90 દિવસ સુધી લાગતા હતા. હવે કંપનીએ કર્મચારીના છેલ્લા વર્કિંગ ડેના 2 વર્કિંગ ડેઝની અંદર તમામ બાકી રકમ ચૂકવવી પડશે.
અસર: નોકરી બદલનારાઓને મહિનાઓ સુધી રાહ જોવી પડશે નહીં. જો કંપની 2 દિવસમાં પેમેન્ટ નથી કરતી, તો કર્મચારી લેબર વિભાગમાં ફરિયાદ કરીને વ્યાજ સહિત પૈસાની માંગ કરી શકે છે.
15. પાન કાર્ડ અપડેટ
ફેરફાર: પાન કાર્ડ બનાવવા માટે આધાર કાર્ડને જન્મ તારીખના ‘માન્ય દસ્તાવેજ’ની યાદીમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યું છે. હવે આધારને માત્ર સરનામાના પુરાવા તરીકે જ સ્વીકારવામાં આવશે.
અસર: જો તમે નવું પાન કાર્ડ બનાવવા માંગો છો અથવા જૂના કાર્ડમાં જન્મ તારીખ બદલવા માંગો છો, તો હવે આધાર સાથે અન્ય દસ્તાવેજો આપવા પડશે. જેમાં જન્મ પ્રમાણપત્ર અને 10મા ધોરણની માર્કશીટનો સમાવેશ થાય છે.